Dogodilo se na današnji dan – 31. avgust

Danas je ponedeljak, 31. avgust, 243. dan 2026. Do kraja godine ima 122 dana.

12 – Rođen je rimski car Gaj Julije Kaligula, koji je tokom vladavine od 37. do 41. ispoljio brutalnost, samovolju i nečuveno rasipništvo. Kad je uveo nepodnošljivo visoke poreze i druge namete, okrenuo je protiv sebe Senat i vojsku, pa i komandante pretorijanske garde i 41. je ubijen. Senat je potom za cara proglasio njegovog strica Klaudija Tiberija Druza, koji je nasuprot Kaliguli upamćen kao retko dobar vladar.

1290 – Kralj Edvard I proterao je Jevreje iz Engleske.

1354 – Srpski državni sabor proglasio je u Seru (grad na istoku današnje grčke Makedonije) Dušanov zakonik (konačna verzija), prvi deo objavljen je u srpskoj prestonici Skoplju 1349. Najznačajniji pravni dokument srednjovekovne Srbije – “Zakonik blagovernago cara Stefana” kako je glasio zvaničan naziv – utvrdio je opšta načela poretka tadašnje Srbije. Pored ustavnih, sadržao je i kazneno-pravne i procesno-pravne odredbe i odredbe iz porodičnog i naslednog prava. Oblikovan je na osnovu običajnog, crkvenog i vizantijskog, odnosno rimskog, prava. Zakonik predviđa zaštitu prava i najnižih društvenih staleža, kao i strogo načelo zakonitosti: zakon je jači i od vladareve volje, što jedan član izričito kaže.

1422 – Umro je engleski kralj Henri V, koji je tokom vladavine od 1413. do smrti nastavio Stogodišnji rat protiv Francuske. Pobedio je Francuze 1415. kod Azenkura i osvojio Pariz. U Francuskoj je i umro od dizenterije, a na prestolu ga je nasledio devetomesečni sin Henri VI.

1688 – Umro je engleski pisac i baptistički propovednik Džon Banijan, koji je 12 godina proveo u zatvoru zbog toga što je držao propovedi bez dozvole verskih vlasti. U tamnici je napisao duhovnu autobiografiju i započeo “Poklonikovo putovanje”, svojevremeno najčitaniju knjigu u Engleskoj.

1867 – Umro je francuski pisac Šarl Bodler, jedan od najvećih pesnika 19. veka. Njegova poezija, izrazito osećajna, otvorila je nove puteve lirike. Buntovan duh, prevazišao je estetičke norme svog vremena, u poeziju je uneo orijentalne boje i egzotiku, zadržao elemente romantizma, klasičnog paganizma i nagovestio simbolizam. Uz zbirku pesama “Cveće zla”, koju mnogi smatraju najvećim lirskim događajem 19. veka, objavio je prozno delo “Veštački raj”.

1876 – Zbačen je turski sultan Murat V, kojeg je na prestolu nasledio brat Abdul Hamid II.

1887 – Osnovan je Streljački savez Srbije, 36 godina posle formiranja prve streljačke družine. Savez je 1909. kad su u Srbiji već delovale brojne družine, učlanjen u Međunarodnu streljačku uniju i strelci iz Srbije su prvi put učestvovali na međunarodnim takmičenjima u Londonu i Hamburgu.

1898 – Rođen je srpski pisac Dušan Matić, član Srpske akademije nauka i umetnosti, pripadnik beogradskog nadrealističkog kruga. Dela: zbirke pesama “Buđenje materije”, “Laža i paralaža noći”, “Knjiga rituala”, “Pisma – ipak su stigla”, “I tako, kad ostanem sam”, eseji “Položaj nadrealizma u društvenom procesu”, “Jedan vid francuske književnosti”, “Anina balska haljina”, “Proplanak i um”, “Na tapet dana”, “Breton iskosa”, romani “Gluho doba” (s Aleksandrom Vučom), “Kocka je bačena”.

1908 – Rođen je američki pisac jermenskog porekla Vilijam Sarojan, koji je originalnom tehnikom pripovedanja najviše pisao o životu američkih “malih ljudi”, često jermenskih i drugih doseljenika. Sin imigranta u SAD, stekao je reputaciju najvećeg humaniste američke literature. Dela: zbirke priča “Zovem se Aram”, “Pet zrelih krušaka”, “Smeli mladić na letećem trapezu”, “Mama, ja te volim”, “Tata, ti si lud”, “Jedan dan u popodnevu sveta”, romani “Ljudska komedija”, “Doživljaji Veslija Džeksona”, “Predmet smeha”, drame “Vreme vašeg života” (Pulicerova nagrada 1939.),”Moje srce je u gori”.

1924 – Rođen je srpski akademik Ilija Stojanović, stručnjak za telekomunikacije. Osnivač je moderne Katedre za telekomunikacije u Beogradu, koju je vodio 19 godina. Bio je upravnik Zavoda za telekomunikacije i računarsku tehniku, savetnik Instituta “Mihajlo Pupin”, RTV Beograd. Biran je za predsednika svetske konfrencije ITU u Ženevi. Bio je ključni nosilac projekta uvođenja mobilne telefonije u Srbiji. Objavio je pet knjiga i učestvovao je u brojnim projektima telekomunikacionih sistema.

1930 – Umro je srpski lekar, pisac, političar i diplomata Vladan Đorđević, pravo ime bilo mu je Hipokrat. Bio je član Srpske kraljevske akademije, osnivač Srpskog lekarskog društva i Srpskog Crvenog krsta. Jedan je od pokretača Ujedinjene omladine srpske, osnivač lista “Srpski arhiv za celokupno lekarstvo”, kao i uglednog časopisa “Otadžbina” U vreme kralja Milana Obrenovića bio je ministar i predsednik vlade, kao i predsednik opštine Beograda. Povukao se iz javnog života posle veridbe kralja Aleksandra Obrenovića s Dragom Mašin. Napisao je više istoriografskih, književnih dela i putopisa: “Istorija srpskog vojnog saniteta”, “Kraj jedne dinastije”, “Srpsko-turski rat”, “Car Dušan”, “Uspomene”.

1939 – Propali su pokušaji francuskog i britanskog premijera Eduarda Dalađea i Artura Nevila Čemberlena da pregovaraju sa nemačkim nacističkim liderom Adolfom Hitlerom. Nacističke trupe su dan kasnije napale Poljsku i počeo je Drugi svetski rat.

1942 – Nemački general Ervin Romel obnovio je ofanzivu protiv Britanaca kod Alam Halfe u Egiptu u Drugom svetskom ratu u nameri da izbije na Suecki kanal, ali je pokušaj propao.

1944 – Sovjetska armija je u Drugom svetskom ratu izbacila nemačke trupe iz glavnog grada Rumunije Bukurešta.

1957 – Malaja, kontinentalni deo sadašnje Malezije, stekla je nezavisnost.

1962 – Umro je francuski slikar Žorž Brak, koji je s Pablom Pikasom 1905. osnovao Kubistički pokret. Posle Prvog svetskog rata prolazio je kroz mnoge faze, slikajući s upadljivom originalnošću. Slikao je pejzaže, aktove i mrtvu prirodu.

1962 – Trinidad i Tobago, do tada britanska kolonija postao je nezavisna država.

1967 – Umro je sovjetski novinar i pisac Ilja Grigorjevič Erenburg, jedan od najpoznatijih reportera 20. veka. Važio je za poznavaoca ruske i zapadnoevropske kulture. Napisao je pedesetak knjiga, sročenih živo, pa i duhovito, sa izrazito komunističkim stavovima. Navodno je bio omiljeni Staljinov autor. Dela: “Ljudi, godine, život”, zbirke priča “Trinaest lula”, “Priče ovih godina”, romani “Život i smrt Nikolaja Kurbova”, “Neobične pustolovine Hulija Hurenita i njegovih učenika”, “Ljubav Žane Nej”, “Špekulanti”, “Leto 1925. godine”, “U Protočnom sokaku”, “Moskva suzama ne veruje”, “Burni život Lazika Rojtšvaneca”, “Dan drugi”, “Bez predaha”, “Južni vetar”, “Oluja”, “Pad Pariza”, “Deveti talas”.

1973 – Umro je američki filmski režiser irskog porekla Džon Ford, autor više od 200 filmova. Najpoznatiji je po klasičnim vestern filmovima punim lirike, sete i humora. Filmovi: “Potkazivač” (Oskar), “Poštanska kočija”, “Mladi Linkoln”, “Plodovi gneva” (Oskar), “Dugo putovanje”, “Kako je bila zelena moja dolina” (Oskar), “Moja draga Klementina”, “Begunac”, “Cena slave”, “Miran čovek” (Oskar), “Čovek koji je ubio Liberti Valansa”, “Crni narednik”, “Jesen Čejena”.

1983 – Sahrani vođe filipinske opozicije Beninja Akina u Manili je prisustvovalo više od milion ljudi. Opozicioni lider je ubijen 10 dana ranije na aerodromu u Manili prilikom povratka iz trogodišnjeg izbeglištva u SAD, čime je filipinski diktator Ferdinand Markos uklonio najozbiljnijeg protivkandidata na izborima 1984.

1986 – Umro je engleski vajar Henri Mur, jedan od najvećih skulptora 20. veka, inostrani član Srpske akademije nauka i umetnosti. Inspirisao se arhaičnom i primitivnom umetnošću. Težio je sintezi apstraktnih oblika i nadrealističkih psiholoških preispitivanja.

1986 – Umro je finski državnik Urho Kekonen, predsednik Finske od 1956. do 1982. najistaknutiji finski političar posle Drugog svetskog rata. Kao šef države i prethodno predsednik vlade od 1950. do 1953. i od 1954. do 1956. podržavao je saradnju u vladi partija centra s radničkim partijama, uključujući i Komunističku partiju Finske. Izuzetno je doprineo procesu miroljubive saradnje država, čiji je vrhunac bila Konferencija o evropskoj bezbednosti i saradnji 1975. u Helsinkiju.

1994 – Trupe bivšeg Sovjetskog Saveza i formalno su okončale poluvekovno vojno prisustvo u bivšoj Istočnoj Nemačkoj, ceremonijom kojoj su prisustvovali predsednik Rusije Boris Jeljcin i kancelar Nemačke Helmut Kol.

1996 – U najvećoj vojnoj akciji trupa iračkog predsednika Sadama Huseina od okončanja Zalivskog rata 1991. vojska Iraka pomogla je Kurdistanskoj demokratskoj partiji Masuda Barzanija da preotme strateški važan grad Arbil na severu Iraka od rivalske Patriotske unije Kurdistana.

1997 – Poginula je Dajana Spenser, bivša supruga britanskog prestolonaslednika princa od Velsa Čarlsa. Stradala je u Parizu, u automobilskoj nesreći koja je dugo bila predmet kontroverznih tumačenja u medijima.

1999 – U zaseoku Zlaš kod Prištine, u kojem se nalazio zatvor terorističke OVK, pronađena je masovna grobnica s telima 42 srpska civila. Svi su bili izloženi torturi pre likvidacije.

1999 – Prilikom pada argentinskog “Boinga 737”, odmah po uzletanju sa aerodroma u blizini centra Buenos Airesa, poginuo je najmanje 71 putnik i član posade.

2003 – Kenija je formalno ukinula zabranu delovanja pokreta “Mau Mau” koji je predvodio borbu protiv britanskih kolonijalnih vlasti pedesetih godina 20. veka.

2004 – U bombaškom napadu žene samoubice na stanicu metroa “Rižskaja” u Moskvi poginulo je 10 a ranjeno preko 50 osoba, među kojima četvoro dece. Iza napada su stajali čečenski teroristi.

2004 – Palestinski bombaši samoubice, pripadnici palestinske ekstremističke organizacije Hamas, digli su u vazduh dva autobusa u gradu Berševi, na jugu Izraela, ubivši 16 osoba i ranivši više od 80.

2005 – Umro je britanski fizičar Džozef Rotblat, jedan od osnivača “Pagvas konferencija” (Pugwash) koji je 1995. godine dobio Nobelovu nagradu za mir za svoja zalaganja protiv nuklearnog naoružanja.

2005 – Oko 1.000 osoba izgubilo je život, a više od 800 je povređeno u Bagdadu u metežu koji je nastao posle glasina da se bombaš samoubica nalazi među šiitskim hodočasnicima, koji su došli da obeleže godišnjicu smrti sedmog šiitskog imama Muse al Kazima.

2006 – U seriji napada u istočnom delu Bagdada, ubijene su najmanje 43 osobe a ranjeno 126.

2011 – Preminuo je Radoslav Stojanović, srpski pravni stručnjak, izvesno vreme i diplomata. Stojanović je bio profesor Pravnog fakulteta, ambasador Srbije u Holandiji, pravni savetnik Ministarstva spoljnih poslova. Uspešno je zastupao je Srbiju u sporu povodom tužbe za navodni genocid koju je podnela BiH, pred Međunarodim sudom pravde u Hagu. Bila je to neka vrsta njegovog diplomatskog trijumfa. Rođen je u Obrenovcu 1930. Bio je predavač na predmetima Međunarodno javno pravo i Međunarodni odnosi. Politički je bio angažovan decenijama, i u vreme jednopartijskog sistema a jedan je iz grupe intelektualaca koji su obnovili Demokratsku stranku 1989. ali je potom imao istaknutu ulogu i u drugim političkim grupacijama.

2015 – Vlasti Litvanije optužile su 66 državljana Rusije, Belorusije i Ukrajine za zločine protiv čovečnosti tokom napada sovjetskih bezbednosnih snaga na litvanske separatiste 1991. Reč je o zvaničnicima sovjetske države koji su odobrili, odnosno izveli, napad 13. januara 1991. u Viljnusu, kada je u takozvanoj “Krvavoj nedelji”, poginulo 13 osoba, jedna je umrla, a više od 1.000 je povređeno. Litvanija je priznanje suverenosti sa Zapada dobila pošto je avgusta 1991. propao pokušaj puča u Moskvi.

2018 – Poginuo je Aleksandar Zaharčenko, lider samoproglašene Donjecke Narodne Republike, predsednik Saveta ministara te republike. DNR je proglasila nezavisnost od Ukrajine 11. maja 2014.

2019 – Umro je Imanuel Valerštajn, američki sociolog i ekonomski istoričar. Predavao je na univerzitima Kolumbija, SAD, i MekGil, Montreal. Od 2000. bio je istraživač na Jejlu, SAD. Prvobitno se bavio problematikom postkolonijalnih društava, posebno Afrikom, da bi potom postao čelnik “Fernan Brodel Centra za studije ekonomije”. Bio je predsednik Međunarodne sociološke asocijacije. U oblasti ekonomije najviše je bio posvećen problematici jezgra i periferije globalnog kapitalističkog sistema.

2025 – Razoran zemljotres pogodio je avganistansku oblast Nurgal u Kunar provinciji na istoku zemlje. Koliko se zna, poginulo je 2.217 lica, a povređeno je više od 4.000.

2025 – Kližište je uništilo selo Tarsin, u Mara planinama, središnji Darfur. Poginulo je najmanje 375 lica, a prema pojedinim navodima višestruko više.

Izvor tanjug.rs.

Related Posts

Leave a Reply Cancel reply